Sáng hôm ấy cả làng kéo ra mép đất xem bọn trẻ bay, vì Bell đã đi khoe khắp nơi rằng năm nay cậu sẽ bay qua đầu ông.
Người lớn đứng phía sau, tay khoanh trước ngực, cánh gập sau lưng. Bọn trẻ đứng thành hàng dọc theo mép cỏ, đứa nào cũng nhún nhún hai chân chờ mây thở. Sáng nào mây cũng thở một lần, những nếp mây bên dưới dựng đứng lên như lưng một con mèo khổng lồ vừa ngủ dậy. Hơi ấm từ dưới lùa lên, thế là hết đứa này tới đứa khác xoè cánh nhảy xuống, được hơi mây hất vọt lên cao hơn cả nóc nhà trưởng làng, cười ré như một đàn sẻ vỡ tổ.
Bell đứng cuối hàng. Cậu mười tuổi, lớn nhất bọn, nhưng đôi cánh nâu của cậu mở hết cỡ cũng chỉ bằng cái mẹt phơi khoai, nên năm nào cậu cũng xin đứng cuối, để lỡ có ngã thì ít người nhìn.
Ông ngồi trên tảng đá ở đầu mép đất, chiếc mũ phi công bằng da sụp xuống tận lông mày, cặp kính tròn gài trên vành mũ đã mờ như mắt cá luộc, quai mũ thắt dưới cằm bằng một cái nút lạ, một vòng xuôi rồi một vòng ngược. Bell đã tập thắt cái nút ấy bằng dây cỏ cả trăm lần, nhưng ông chưa cho sờ vào quai mũ bao giờ. Đôi cánh ông xám từ sát vai tới chiếc lông cuối cùng, gập gọn sau lưng như hai tấm áo tơi. Người trong làng bảo ngày xưa ông bay giỏi nhất trời này, từng đội đúng cái mũ ấy bay tới tận chân Thác Ngược mà vẫn quay về được, nhưng đó là chuyện bốn mươi năm trước. Từ chuyến ấy về, ông không bay nữa, cũng chẳng bao giờ kể vì sao, và Bell chưa lần nào thấy ông bay.
Bell chờ đúng lúc hơi ấm luồn qua kẽ ngón chân, xoè cánh, nhún một cái thật mạnh.
Cậu bay lên thật. Một hơi thở, cậu đã ngang vai người lớn, hai hơi đã ngang đầu ông, ba hơi thì cậu nhìn thấy cả mái tôn nhà mình ở mỏm đất cuối làng, thấy cái chum giữa sân loé lên trong nắng.
Đến hơi thứ tư thì đôi cánh nhỏ hết gió.
Bell rơi bịch xuống mép cỏ, ngay trước mũi giày ông. Chiếc dép bên trái văng khỏi chân, lộn hai vòng trên không rồi mất hút dưới biển mây.
Cả làng cười ồ.
"Cánh Sẻ bay được ba hơi kìa!"
"Ba hơi là còn nhờ cái dép đẩy đấy!"
Một đứa lượn sát qua đầu cậu, cố tình đập cánh cho gió hất tóc cậu rối tung, rồi chỉ vào mép cánh Bell mà hét lên cho cả làng cùng nghe:
"Cánh Sẻ chưa lớn đã xám rồi kìa!"
Bell ngoái lại thì thấy ở chóp mấy chiếc lông nâu có một vệt xám nhạt, như vừa quệt phải tro bếp. Ở làng này người lớn ai cũng xám cánh, xám hẳn thì thôi bay, chẳng ai thấy lạ, chỉ trẻ con là chưa xám, vậy mà cậu đã bắt đầu.
Cậu đứng dậy, phủi đất khỏi quần, ngẩng lên nhìn đám trẻ đang lượn vòng trên đầu, rồi nói to tới mức hàng người lớn phía sau cũng nghe rõ từng chữ:
"Cánh cháu nhỏ thật. Nhưng cháu sẽ là Vua Gió!"
Lần này thì người lớn cũng cười. Vua Gió là người duy nhất từng bay qua miệng Thác Ngược, nơi gió hất văng mọi đôi cánh. Trong chuyện kể ru cháu thì chẳng ai biết mặt người ấy, chỉ biết cứ vài năm, từ đỉnh thác lại rơi xuống một chiếc lông trắng ánh bạc dài hơn người lớn, và ai lên được tới đỉnh thì được cả trời gọi là Vua Gió. Trên đỉnh có kho báu, mỗi đảo đồn một kiểu, đảo bảo là vàng, đảo bảo là đôi cánh bay mãi không mỏi. Bell thì tin chắc là đôi cánh.
Chỉ có ông không cười.
Ông nhìn đôi cánh xám của mình một lúc lâu, lâu đến mức Bell tưởng ông giận. Rồi ông chống gối đứng dậy, đặt chiếc dép còn lại vào tay cậu.
"Muốn làm Vua Gió," ông nói, "thì trước hết phải biết giữ dép."
Cả làng lại cười, nhưng lần này Bell cười theo được.
Trên đường về, cậu đi một chân đất, mắt không rời cái mũ trên đầu ông.
"Cho cháu đội thử một lần thôi."
"Mũ này đã theo ông tới chân thác rồi về đấy." Ông ấn vành mũ xuống thấp hơn một chút. "Bao giờ cháu bay quá ba hơi, ông cho mượn."
Nhà Bell ở Cù Lao Sẻ, mỏm đất nhỏ nhất làng, dính vào Đảo Xích bằng một dải đất hẹp có khe nứt chỉ rộng một bước chân, năm nào ông cũng lấp thêm đá. Ông đặt tên mỏm đất theo đôi cánh của Bell, vì cả hai đều bé nhất làng. Làng có tên Đảo Xích vì cả đảo được giữ lại bằng một sợi xích to bằng bắp chân, căng chéo xuống biển mây. Đầu xích quấn vào một cái tời, và bốn mươi năm trước ông đã khoá tời bằng chính cái nút trên quai mũ, nút ấy cả làng chỉ mình ông gỡ được.
Hôm ấy Seed, em trai Bell, tròn một tháng tuổi.
Trên đảo có tục đầy tháng thì đầy chum. Mỗi nhà mang sang một gáo Sương, thứ hơi mây trắng đục người ta hứng trên những đám mây cao, đổ vào cái chum chôn giữa nền nhà để mừng em bé. Sương làm đất nhẹ, chum nhà nào càng đầy thì đất nhà ấy càng nhẹ, Trong chum có mười vạch, vạch thứ sáu ông sơn đỏ, còn trên vạch đỏ thì Cù Lao Sẻ tự nổi được. Ông vẫn đùa rằng chum mà đầy tới miệng thì Cù Lao Sẻ bay mất.
Chum nhà Bell chưa đầy bao giờ. Tối nào mẹ cũng đo mặt Sương rồi kẻ một vạch than lên thành chum, và các vạch cứ thấp dần, vì bố đã theo một con thuyền đi săn kho báu từ hồi Seed còn nằm trong bụng mẹ, đến giờ chưa về. Ngoài vườn, cái cọc buộc thuyền của bố vẫn để trống. Trên xà nhà treo một mẩu lông trắng ánh bạc, ông mang về từ chuyến bay tới chân thác, nhìn từ cửa thì bạc, nhìn từ bếp lại trắng.
Thế mà hôm nay khách tới đông chưa từng thấy. Gáo này nối gáo kia, mặt Sương lên mãi, lên mãi, tới chén nhỏ của bà cụ nhà bên thì chạm miệng chum. Bà còn nghiêng chén chờ nốt hai giọt bám dưới đáy. Mẹ cầm thanh than đứng nhìn rất lâu, rồi kẻ một vạch sát miệng chum, và lần đầu tiên từ khi bố đi, Bell nghe mẹ cười thành tiếng.
Ông gõ ngón tay vào miệng chum.
"Coi chừng đấy, đầy thế này thì Cù Lao Sẻ bay mất."
Bell cười to nhất nhà, rồi chạy ra chạm ngón tay vào vạch than mẹ vừa kẻ, chạm xong lại rụt ngay tay về, sợ làm nhoè mất.
Khách xúm quanh cái nôi đan bằng mây, người bảo mũi Seed giống bố, người bảo giống mẹ, chẳng ai hỏi Bell đã tìm được dép chưa. Seed phì ra một cái bong bóng nước bọt, cả nhà ồ lên. Bell cũng phì một cái, không ai nhìn. Cậu kéo khăn lên cho em, chừa cái mũi ra, rồi bưng khoai đi mời, và lẳng lặng để dành củ mềm nhất cạnh bếp cho mẹ, vì đêm nào mẹ cũng thức với em.
Chiều, hai ông cháu trèo lên mái. Trên cột hiên, Cá Sọc, cái ống gió hình con cá ông khâu bằng vải sọc đỏ trắng, cùng tấm vải với chiếc khăn ông quàng cổ, đang duỗi thẳng đuôi ra phía tây.
"Duỗi là gió đều," Bell đọc vanh vách. "Phồng rồi xẹp là gió giật, phải chờ. Chúc xuống là gió kéo về mây, đừng bay."
"Còn kiểu thứ tư?"
"Ông chưa dạy mà."
"Mai mây thở, ông cháu mình ra mép đất. Cháu không nhìn bọn kia nữa, cháu nhìn Cá Sọc đúng lúc chúng nó cất cánh, là tự biết."
Bell gật đầu, nhìn ra xa. Dưới chân trời có một dòng mây chảy xiết về phía tây, những con thuyền bé bằng móng tay trôi trên đó.
"Đấy là Sông Gió," ông nói. "Nó chảy thẳng vào Thác Ngược. Ở chân thác có một luồng gió thổi ngược trở về, gọi là Gió Về. Ngày xưa ông về nhà bằng gió ấy."
Bell liếc cái mũ.
"Thế mai cháu bay quá ba hơi thì ông cho mượn mũ nhé."
Ông bật cười, lần đầu trong ngày.
"Ừ. Mai."
Mặt trời vừa lặn, Bell đang xếp bát thì dừng tay. Một mùi lạnh tanh luồn qua cửa. Cậu chạy ra hiên, ngửa lòng bàn tay lên. Cá Sọc vẫn duỗi thẳng, nhưng ở phía bắc, mây đang cuộn lại thành một vách xám cao ngất.
"Ông ơi, bão!"
Hai ông cháu vừa chằng xong cửa sổ thì Cá Sọc bắt đầu phồng lên, xẹp xuống, phồng lên, xẹp xuống, nhanh như một con cá mắc cạn. Mưa đổ đúng lúc mẹ vừa đặt Seed vào nôi. Từ phía làng vọng lại một tiếng rên dài, cao dần, nghe như có con gì khổng lồ đang bị kéo căng. Sợi xích. Gió ở đây thổi mãi về phía tây, về phía cột mây khổng lồ đổ ngược lên trời mà người ta gọi là Thác Ngược, và Bell biết đảo nào đứt xích thì trôi tuột vào đó, không bao giờ thấy về.
Một bác hàng xóm chạy qua khe đất, nước ròng ròng từ cằm.
"Tời trượt rồi! Ông sang ngay, cả làng đang níu!"
Ông khoác áo mưa, tháo cuộn dây đỏ khỏi vai treo lên cọc cao. Luật nhà là ai đi khỏi mỏm đất thì để dây trên cọc, về tự tay gỡ. Rồi ông vỗ hai cái lên vai Bell.
"Ở với mẹ và em. Ông về ngay."
Rồi ông bước qua khe, khuất vào màn mưa.
Bell đứng ở cửa nghe tiếng xích rên, cho tới khi nó hạ thấp dần. Cậu vừa thở ra được một hơi thì dưới chân có tiếng rắc.
Cả mỏm đất nghiêng hẳn đi, bát đĩa trượt khỏi kệ, vỡ loảng xoảng sau lưng. Một móc nôi bật khỏi xà, cái nôi rơi xuống nền, lật nghiêng trên chiếc chân cong rồi trượt thẳng qua cửa, ra cái sân giờ đã thành con dốc dẫn xuống mép đất.
Mẹ lao theo, nhưng đôi cánh mẹ to, gió vừa chạm vào đã giật bung ra như cánh buồm, hất mẹ ngã đập vào cột hiên. Bàn tay mẹ chỉ kịp quệt qua góc khăn.
Bell không kịp nghĩ gì cả, cậu vơ cuộn dây đỏ ông vẫn buộc trên cọc cao, luồn qua người, kéo chặt ngang bụng. Gió cũng xô cậu, nhưng đôi cánh nhỏ ép sát lưng thì gió chẳng có chỗ nào mà níu, và cậu lọt qua khe dưới tay vịn hiên, nằm rạp xuống bùn, bò về phía cái nôi. Một sải, hai sải, cuộn dây bung dần sau lưng.
Cái nôi trượt qua mép đất, và Bell chồm tới, móc được cái quai. Sợi dây giật căng, giữ cậu lại ngang hông, còn cái nôi thì chúc xuống khoảng không mù mịt, kéo hai cánh tay cậu thẳng đờ.
"Con giữ được!" cậu hét, dù các ngón tay đang tuột dần từng chút một.
Mẹ ép chặt cánh xuống, trườn tới bên cậu, chụp lấy quai nôi bên kia và thúc đầu gối xuống bùn. Hai mẹ con kéo từng chút, từng chút một, cho tới khi đáy nôi cào lên được mép cỏ.
Tấm khăn mắc vào một cái rễ, tuột ra. Bên trong, Seed đã mở hai cánh, đôi cánh trắng mềm to lạ lùng, rộng chạm cả hai thành nôi. Bell sững người nhìn một thoáng, rồi luồn tay đỡ đầu em. Mẹ bế Seed lên, quấn lại trong tấm khăn ướt sũng.
Seed khóc ré, và Bell chưa bao giờ mừng vì em khóc đến thế.
Sau lưng họ, khe nứt toác ra.
Những hòn đá ông lấp mỗi năm rơi lả tả xuống mây. Qua khe, Bell thấy những ngọn đèn của làng tụt thấp dần, thấp dần, rồi cậu hiểu ra không phải làng đang tụt xuống. Chum đầy tới miệng, đất nhẹ bẫng, cơn bão chỉ việc bẻ nốt chỗ đất còn dính lại. Cù Lao Sẻ đang nhấc lên, mang theo ngôi nhà, cái chum, cọc cao, cọc thấp và cả Cá Sọc đang quẫy như điên trên cột hiên.
"Mẹ ơi. Cù lao mình bay."
Mẹ ôm Seed sát vào ngực, nhìn cậu.
"Vậy con vào đóng cửa cho mẹ."
Bell vừa bò tới bậc thềm thì nghe tiếng ông gọi.
Ông đứng ở bờ bên kia, ngọn đèn bão trong tay soi một vệt áo mưa ướt bóng. Khoảng trời giữa hai bờ đã rộng bằng ba sải người lớn, và mỗi cơn gió lại xé nó rộng thêm.
"Ông ơi! Bay sang đây!"
Ông nhìn xuống đôi cánh xám của mình. Bốn mươi năm nay ông chưa bay lấy một lần.
Rồi ông đặt ngọn đèn xuống cỏ, lùi lại ba bước, chạy, và nhảy.
Đôi cánh xám bung ra, kêu răng rắc như tấm bạt cũ lâu ngày không giũ. Lông xám bứt ra từng chùm, chiếc khăn sọc trên cổ ông rách toạc một vạt, bay ngược vào mưa. Nhưng ông bay. Một hơi thở, ông đã ra giữa khoảng trời. Hai hơi, ông đã gần tới mức Bell nhìn thấy nước mưa chảy thành dòng trên cặp kính. Bell nằm rạp ở mép đất, chìa cả hai tay ra, mẹ quỳ phía sau túm chặt vạt áo cậu, nhưng vẫn còn thiếu một sải.
Hơi thứ ba, gió quật ngược vào cánh ông. Ông biết mình không tới được nữa. Ông giật chiếc mũ phi công khỏi đầu, ném mạnh, và cái mũ đập vào ngực Bell đúng lúc gió kéo ông đi.
"Ông ơi!"
Ông rơi xuống phía dưới bờ làng, rơi qua màn mưa, rồi Bell thấy hai bàn tay ông chộp được sợi xích lớn đang căng chéo xuống mây. Ông treo ở đó, ướt sũng, cánh rũ xuống như hai tấm giẻ. Không có mũ, mái tóc trắng của ông dính bết vào đầu, trông ông già hơn Bell từng nghĩ. Một lúc lâu ông không nói gì. Rồi ông ngẩng lên và cười, cái cười to nhất Bell từng thấy trên mặt ông.
"Ba hơi!" ông hét qua gió. "Cháu ba hơi, ông ba hơi! Hoà nhé!"
Trên bờ, những ngọn đèn đã chạy dọc theo xích xuống phía ông, người làng tới rồi.
Bell ôm chặt cái mũ vào ngực, rồi đội lên đầu. Nó to quá, sụp xuống che mất mắt cậu. Cậu đẩy nó lên, hét bằng tất cả hơi trong ngực:
"Cháu đưa cả nhà về trả mũ cho ông! Rồi cháu đội nó lên đỉnh thác!"
"Đội cho vừa đã!" giọng ông vọng lên, nhỏ dần. "Giữ cho chặt, đừng để rơi như cái dép! Tới chân thác! Nhìn Cá Sọc!"
Màn mưa khép lại giữa hai bờ.
Đêm ấy dài như không bao giờ hết. Mẹ kê nôi xuống nền, chèn hai bên bằng chăn, lấy cái mẹt đậy miệng chum cho Sương bớt hao. Bell ngồi tựa cột hiên nhìn Cá Sọc qua màn nước. Quai mũ dài quá, cậu tháo cái nút của ông ra, thắt lại cho vừa cằm mình, một vòng xuôi rồi một vòng ngược. Tay cậu run, phải thắt tới lần thứ ba mới được.
Mẹ ra tháo cuộn dây đỏ còn quấn quanh bụng cậu. Tới chỗ đầu dây buộc trên cọc, mẹ dừng tay.
"Để đấy, con. Còn dây là còn đợi." Phồng, xẹp, rồi chờ.
Có lúc cậu bò vào, lấy củ khoai để dành cạnh bếp.
"Mẹ ăn đi."
"Mẹ ăn rồi."
Bell nhìn sang cái đĩa thì thấy nửa củ khoai mẹ cất từ trưa vẫn nằm nguyên trên đó. Cậu đặt củ khoai vào tay mẹ rồi quay mặt ra sân, và phải một lúc lâu sau, sau lưng cậu mới có tiếng vỏ khoai sột soạt.
Gần sáng thì mưa ngớt. Bell trông thấy cù lao nhà mình đang trôi ở rìa một dòng mây chảy xiết, dòng mây ông vẫn chỉ cho cậu từ trên mái, gọi là Sông Gió, chảy thẳng về phía Thác Ngược. Nhưng cù lao không vào được giữa dòng. Nó cứ dạt dần sang phải, về phía một khoảng mây phẳng lì và đứng im, trên đó có một mảnh vườn nhỏ với hai luống cải, cũng từ đảo nào bứt ra từ bao giờ, mắc lại ở đó, chẳng trôi thêm được chút nào.
Bell hiểu ngay rằng mắc vào đó rồi thì không đi đâu được nữa, kể cả đường về.
Ở chân trời, ánh vàng đầu tiên vừa hiện. Trên mặt mây phía trái, những nếp nhăn đang từ từ dựng đứng lên, giống hệt buổi sáng cậu đánh mất chiếc dép.
Mây sắp thở.
Bell chạy ra sau vườn, giật tấm bạt phủ đống củi. Dưới những khúc gỗ có thứ gì bóng dầu, nhưng cậu không có thời gian nhìn.
"Mẹ! Mình phải ra khỏi đây!"
Mẹ đặt Seed xuống nôi, chạy ra theo.
"Con định làm gì?"
Bell nhìn tấm bạt trong tay, nhìn khoảng mây đang tới gần, rồi nhìn Cá Sọc.
"Cho cù lao mình có cánh."
Mẹ không hỏi thêm câu nào, chỉ cúi xuống, nắm lấy mép bạt bên kia.
Hai mẹ con buộc một mép bạt vào hiên, kéo phần còn lại ra giữa sân. Bell vòng dây qua cọc cao, giữ đầu dây, mẹ nâng mép bạt đứng cạnh cậu. Cá Sọc đang duỗi thẳng.
"Bây giờ!"
Bell giật dây, nhưng gió quật tấm bạt úp sập xuống, đập vào mặt cậu ướt nhẹp. Cậu kéo tới tím cả tay, tấm bạt vẫn nằm bẹp, còn Cá Sọc thì vẫn chỉ ngang ngang, như chẳng thèm để ý.
Bell hạ tay xuống.
Cậu sai rồi. Duỗi là gió đều, mà gió đều thì chỉ đẩy cù lao trôi tiếp về phía mảnh vườn. Cậu nhớ lại buổi sáng hôm qua, lúc đứng cuối hàng, lúc hơi ấm luồn qua kẽ ngón chân và cả bọn trẻ cùng nhảy. Gió lúc ấy không thổi ngang mà từ dưới mây bốc lên.
"Chờ đã, mẹ."
Mảnh vườn đã gần tới mức cậu nhìn rõ cái cuốc ai bỏ quên cắm bên luống cải. Một dải mây xám bò lên mép cỏ, che mất mũi chân cậu. Trong nhà, Seed ọ ẹ, mẹ ngoái lại, rồi ghì tay chặt hơn.
Nắng chạm mặt mây.
Đuôi Cá Sọc hếch lên.
Kiểu thứ tư.
Hơi ấm luồn vào tay áo Bell, cái hơi đã đưa bọn trẻ lên cao trong khi cậu ngồi phủi quần. Lần này cậu không cần đôi cánh nào cả.
"Bây giờ!"
Cậu giật dây, mẹ nâng mép bạt khỏi cỏ. Gió từ dưới thúc vào bụng bạt, phồng căng lên như cánh một con chim lớn. Cọc cao kêu răng rắc nhưng đứng vững, cả mỏm đất rung lên một cái, rồi nhấc lên.
Bell đếm từng hơi. Một, hai, ba.
Cù lao lên cao, nhưng vẫn dạt về bên phải. Cậu nhìn Cá Sọc thì thấy đuôi nó hất chéo về phía dòng mây bên trái. Bell nới tay một chút, tấm bạt nghiêng đi, và cù lao chậm chạp xoay theo.
Bốn, năm, sáu.
Mẹ ghì mép bạt, chân trượt trên sân ướt. Bell muốn chạy tới đỡ, nhưng mẹ lắc đầu.
"Giữ lái!"
Bảy, tám.
Mảnh vườn hai luống cải lùi xuống dưới chân. Mép Sông Gió ở ngay trước bậc thềm.
Chín, mười, rồi tấm bạt xẹp. Cù lao hạ xuống, chòng chành, và những dải mây bắt đầu chạy qua vườn, từ trước ra sau, đều đặn, như nước chảy qua mũi một con thuyền.
Cù lao đã vào giữa dòng.
Bell ngồi phịch xuống sân, hai tay cậu không chịu buông sợi dây, mẹ phải gỡ từng ngón một, rồi ngồi xuống bên cạnh.
"Mười hơi," Bell nói, giọng run run. "Hơn ông bảy hơi."
"Ừ." Mẹ nhìn mảnh vườn đang nhỏ dần phía sau. "Lần sau báo mẹ sớm hơn một chút."
Bell bật cười. Cười xong mới thấy hai đầu gối mình run lẩy bẩy.
Mẹ vào bế Seed ra, em ngáp, miệng tròn xoe, chẳng biết cả nhà vừa đi đâu. Bell rút một sợi chỉ đỏ ở đuôi Cá Sọc, buộc từ cổ tay mình sang cổ tay em, một vòng xuôi rồi một vòng ngược, rồi cúi xuống cho em nắm ngón tay mình. Phía trước, ở cuối dòng mây, Thác Ngược sừng sững đổ lên trời, và lần đầu tiên trong đời, Bell nhìn nó từ một hòn đảo đang đi tới.
"Anh đưa cả nhà về trả mũ cho ông," cậu nói khẽ với em. "Rồi anh đội nó lên tới đỉnh."
Seed nắm rất chặt.
Đúng lúc ấy, Bell thấy một vệt khói đen ở phía sau, phía làng.
Cậu đứng bật dậy, đẩy cái mũ khỏi mắt. Dưới vệt khói, một con tàu bằng sắt đang rẽ những dải mây mà đi. Nó không có buồm, cũng không có cánh. Mọi thứ trên trời này đều đang trôi về phía thác, chỉ có nó là đi ngược lại.
"Mẹ ơi. Sao nó đi được hướng ấy?"
Mẹ không trả lời.
Mũi tàu chĩa thẳng về phía làng.
Về phía ông.